Güvene dayalı bir toplumsal yapı, karmaşanın içinden güçlü çıkabilir

Öncelikle belirtmeliyim ki, bu eser Türk edebiyatının temel taşlarından birisidir. Onu değerlendirmeye kalkacak yeterlilikte değilim. Ben henüz bir kalfayım, yazarı Kemal Tahir ise büyük ustalardan biri. Ancak tanıtmaya gücüm yeter.

Roman bir handa başlıyor. Bölgeyi karıştırmak ve kargaşadan yararlanmak için gelmiş bir şövalye ile hancı çocuğun diyaloglarıyla devrin siyasi ve sosyal yapısını tanıyoruz.

Kemal Tahir bu tekniği kitap boyunca çokça kullanmış. İkili diyaloglarla hikâyeyi öyle akıtıyor ki, bir süre sonra olayı mı okuyorsun yoksa diyalog mu fark edemiyorsun. Ayrıca kötü karakterler çok güçlü anlatılmış. Zaman zaman onlara kızmamak elde değil.

Roman yaklaşık 600 sayfa ve yarıya geldiğimde ana karakterlerin kim olduğunu kavrayamadım. Aslında onların dünyasından dönemi tanıyorum, zorlukları görüyorum, duygularını hissediyorum ama inanamıyorum çünkü asıl karakterler gençler. Devrin en büyük olaylarını, bize üç gencin gözünden anlatmayı çok güzel başarmış. Oysa kitabın hedef kitlesi gençler değil bence. Bu kitabı anlayarak okuyabilecek kitlenin 40 yaş üstü okur yazar kişiler olduğunu düşünüyorum. Okur yazar derken kast ettiğim şey, üniversite bitirmiş ve okuma alışkanlığını sürdürmüş kişiler. Onlar da kendini vererek okursa.

Kitabı okumanın zorluğu da var elbette. Konuşma dilini gerçekçi kullanmış. Anadolu insanının konuşurken birbirine nasıl takıldığına tanık olmadıysanız, sözlerin asıl anlamını kavramanız için geriye dönüp tekrar okumanız gerekiyor. Bilindik roman diyaloglarıyla değil, konuşma dilinin incelikleriyle ilerliyor. Bu da akıcılığı yavaşlatıyor.

Yazar romanı ilerlettikçe zorlukları büyütmüş ve her seferinde çözüm getirmiş. En sona geldiğimizde tüm karmaşayı durultuyor ve iyilere zafer kazandırıyor. Sonuçta öyküyü güzelce toparlayıp mutlu bitiriyor.

Katmalı bir öyküsü var, çok da sürükleyici. Keşke herkes kendini okumaya zorlasa.